Khuyết tật ảnh hưởng đến một phần đáng kể dân số Việt Nam, khuyết tật ở trẻ em khó xác định hơn ở người lớn do trẻ em đang trong quá trình phát triển. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê về Điều tra Quốc gia về Người khuyết tật năm 2016-2017, ước tính Việt Nam có khoảng 1,2 triệu trẻ em khuyết tật trong độ tuổi từ 0 đến 16 tuổi (chiếm 3,1%). Phát hiện sớm và can thiệp sớm các rối loạn phát triển có tác động tích cực tới trẻ em, cha mẹ, gia đình và xã hội, tạo cơ hội giúp trẻ khuyết tật sớm hoà nhập xã hội và có cuộc sống tốt đẹp hơn.

Ngày 31/01/2023, Bộ Y tế đã có Quyết định số 359/QĐ-BYT về việc ban hành “Hướng dẫn Phát hiện sớm, Can thiệp sớm khuyết tật trẻ em”, trong đó hướng dẫn quy trình Phát hiện sớm, Can thiệp sớm gồm 3 bước: i) Sàng lọc phát hiện các rối loạn phát triển, ii) Khám lượng giá, chẩn đoán và xác định nhu cầu của trẻ; iii) Can thiệp sớm PHCN toàn diện cho trẻ khuyết tật. Trong đó, sàng lọc cộng đồng là khâu thiết yếu, cần được quan tâm triển khai đồng loạt, định kỳ giúp nhận diện nhanh, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường về thể chất, trí tuệ, ngôn ngữ và tâm lý khi chưa có triệu chứng rõ ràng, từ đó xác định nhu cầu, định hướng can thiệp và hỗ trợ kịp thời trong giai đoạn 3 năm đầu đời giúp tối đa hóa khả năng phục hồi, giảm thiểu khuyết tật lâu dài, giúp trẻ có cơ hội hòa nhập cộng đồng, học tập và sống tự lập hơn trong tương lai; qua đó, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho trẻ và giảm gánh nặng kinh tế, tâm lý cho gia đình. 

Để sàng lọc, nhận biết sớm các dấu hiệu rối loạn, bất thường về thể chất, giác quan, tâm thần và hành vi của trẻ theo độ tuổi và giai đoạn phát triển, Bộ Y tế hướng dẫn sử dụng Bộ công cụ sàng lọc rối loạn phát triển cho trẻ em, áp dụng những nguyên tắc căn bản của Bộ câu hỏi ASQ của Trường Đại học Oregon, gồm 9 phiếu sàng lọc chia theo 9 khoảng tuổi từ 0 đến 72 tháng và đảm bảo tiêu chuẩn: i) phát hiện các rối loạn phát triển ở trẻ em theo độ tuổi và khoảng tuổi; ii) dễ dàng sử dụng tại cộng đồng; iii) phù hợp với văn hoá cộng đồng.

Tuy nhiên, với kinh nghiệm triển khai các chương trình, dự án tại một số địa phương, công tác sàng lọc mới chỉ được triển khai trong phạm vi nhỏ, tại một số huyện, xã có dự án, chủ yếu do cán bộ y tế thực hiện. Nhằm mục đích đẩy mạnh triển khai công tác sàng lọc phát hiện sớm các rối loạn phát triển, định kỳ với tất cả trẻ em từ 0 đến 6 tuổi tại cộng đồng, với sự tham gia của cha mẹ, người chăm sóc trẻ, cán bộ y tế các tuyến, giáo viên, nhân viên/cán bộ các hội đoàn, các tổ chức xã hội tại cộng đồng; đồng thời, thích ứng với sự phát triển của thời đại công nghệ thông tin, từ năm 2023, VietHealth đã phối hợp với Cục Quản lý Khám Chữa bệnh, Bộ Y tế phát triển Ứng dụng sàng lọc rối loạn phát triển (Ứng dụng sàng lọc sớm – ECDD), sử dụng Bộ công cụ sàng lọc được Bộ Y tế ban hành. Ứng dụng sàng lọc sớm hiện đã được hoàn thiện các tính năng và sẵn có trên kho ứng dụng của hệ điều hành IOs,  Android để người dùng có thể dễ dàng tải về và sử dụng dễ dàng, thuận tiện trên máy tính hoặc điện thoại.

Với mục đích cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực phát hiện sớm, can thiệp sớm của Bác sỹ, kỹ thuật viên, điều dưỡng và cán bộ y tế đang công tác tại Sở Y tế tỉnh, BV ĐK tỉnh, BV PHCN tỉnh, BV Nhi tỉnh, BV Sản Nhi tỉnh, trong tháng 12/2025, trong khuôn khổ Dự án Hoà nhập, Cục Quản lý Khám Chữa bệnh, Bộ Y tế phối hợp với VietHealth tổ chức 02 lớp tập huấn nâng cao năng lực về công tác phát hiện sớm, can thiệp sớm trẻ em khuyết tật. Trong đó, lớp tập huấn thứ 2 được tổ chức tại TP Huế trong 3 ngày từ ngày 15-17/12/2025, với sự tham gia của 10 tỉnh, thành phố gồm: Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đăk Lăk, Khánh Hoà. Tại lớp tập huấn này, Cục Quản lý Khám Chữa bệnh có giới thiệu về Ứng dụng sàng lọc sớm, đồng thời hướng dẫn học viên tiếp cận và sử dụng công cụ này trong công tác sàng lọc phát hiện sớm các rối loạn phát triển ở trẻ em.        

Sau khi tham dự tập huấn trên, BSCKII Trần Lan Anh, Trưởng khoa Nhi của Bệnh viện Đa khoa Yersin Nha Trang, với trăn trở của một cán bộ y tế công tác lâu năm trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ trẻ em, hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác phát hiện sớm các rối loạn phát triển ở trẻ em để có định hướng hỗ trợ và cung cấp dịch vụ can thiệp kịp thời, phù hợp với nhu cầu của từng trẻ và từng gia đình, đã liên hệ với Cục Quản lý Khám Chữa bệnh và VietHealth để bày tỏ mong muốn được hỗ trợ trong việc tổ chức triển khai áp dụng Ứng dụng sàng lọc sớm tại Bệnh viện. Được sự phối hợp hướng dẫn, hỗ trợ về tài liệu, kỹ thuật từ Cục Quản lý Khám Chữa bệnh và VietHealth, ngày 23/04/2026, Bệnh viện Đa khoa Yersin Nha Trang đã tổ chức buổi sinh hoạt chuyên môn với chủ đề “Hướng dẫn sử dụng công cụ sàng lọc phát hiện sớm rối loạn phát triển ở trẻ em từ 0 đến 6 tuổi”, nhằm cập nhật kiến thức và hướng dẫn triển khai công tác sàng lọc phát hiện sớm khuyết tật trẻ em. Buổi sinh hoạt chuyên đề còn có sự tham gia của: bác sỹ, điều dưỡng, hộ sinh và kỹ thuật viên từ Trạm Y tế các xã, phường trên địa bàn thành phố Nha Trang.

Hình ảnh hoạt động